ﻧﻘﺶ بیمه نامه های خرد و اهمیت آن در ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺸﻮرﻫﺎ

  • صفحه اصلی
  • بیمه
  • ﻧﻘﺶ بیمه نامه های خرد و اهمیت آن در ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺸﻮرﻫﺎ
نقش بیمه نامه های خرد در توسعه اقتصادی کشورها

نقش بیمه نامه های خرد و اهمیت آن در توسعه اقتصادی کشورها موضوع بحث این مقاله است. نقش بیمه نامه های خرد در زندگی افراد کم درآمد می‌تواند بسیار موثر باشد. ﺳﻬﻢ ﺻﻨﻌﺖ ﺑﯿﻤﻪ در رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدی و ﮐﺎراﯾﯽ ﺗﻨﻬﺎ راه ورود اﯾﻦ ﺻﻨﻌﺖ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﯿﺴﺖ. ﻧﻘﺶ ﺻﻨﻌﺖ ﺑﯿﻤﻪ در رﻓﻊ ﻓﻘﺮ و اﻓﺰاﯾﺶ رﻓﺎه ﻓﻘﺮا ﻧﯿﺰ به طور ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﻬﻢ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ است. اﮔﺮﭼﻪ ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺠﺮﺑﯽ و ﻣﻘﺪاریﮐﻢ و ﻧﺎﭼﯿﺰ اﺳﺖ، اﻣﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی و ﺷﻮاﻫﺪ ﮐﯿﻔﯽ اﺳﺘﺪﻻل‌ﻫﺎی ﻗﺎﻧﻊ ﮐﻨﻨﺪه‌ای ﻣﯽ‌آورد. ارزش‌ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺎﻟﻘﻮه ﮐﻪ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح بیمه‌های خرد نامیده شده‌اند ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎی ﻓﻘﯿﺮ و ﮐﻢ‌درآﻣﺪ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﯿﻤﻪ‌ای اراﺋﻪ ﻣﯽ‌دﻫﻨﺪ. آن‌ها ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ می توانند به ﮐﺎرآﻓﺮﯾﻨﺎن ﮐﻮﭼﮏ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﯿﻤﻪ‌ای اراﺋﻪ دﻫﻨﺪ. این ارزش بعنوان روشی برای دستیابی ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺎ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺗﺠﺎری و ﺑﺸﺮدوﺳﺘﺎﻧﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ شده است.

ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ ﺑﯿﺎن ﺷﺪ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﭘﻮﺷﺶ ﺑﯿﻤﻪ‌ای راﺑﻄﻪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺎ درآﻣﺪ دارد. این همبستگی ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﺎ ﻧﻘﻄﻪ‌ای ﮐﻪ ارزش ﺑﯿﻤﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ارزش ﺳﺎﯾﺮ داراﯾﯽ‌ﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮار ﮐﺎﻫﺶ می‌یابد، است. اﻣﺎ اﯾﻦ ﻣﻮرد ﭼﯿﺰی را در ﻣﻮرد ارزش اجتماعی ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﯿﻤﻪ ﺑﺮای اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺳﻄﺢ درآﻣﺪ ﭘﺎﯾﯿﻦ اراﺋﻪ ﻧﻤﯽ‌دﻫﺪ. بلکه ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻮﯾﺎی اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺼﺮف‌ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻓﻘﯿﺮ ﺑﺮای ﺧﺮﯾﺪ ﺑﯿﻤﻪ در ﻗﯿﻤﺖ‌ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و در دﺳﺘﺮس ﻧﻤﯽ‌ﺗﻮاﻧﻨﺪ اﻗﺪام ‌ﮐﻨﻨﺪ.

نقش بیمه نامه های خرد

نقش بیمه نامه های خرد در زندگی افراد کم درآمد می‌تواند قابل توجه باشد. توسعه ﺑﺎزار ﺑﯿﻤﻪ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ‌های اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﺧﺎص ﻣﻮاﺟﻪ است ﮐﻪ به صورت ﮔﺴﺘﺮده در ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ و توسعه‌ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻣﺴﺘﻨﺪﺳﺎزی ﺷﺪه‌اﻧﺪ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت ﺳﺎده‌ﺗﺮ، ﺑﯿﻤﻪ ﺑﺮای اﻓﺮاد ﮐﻢ درآﻣﺪ و ﮐﺎرآﻓﺮﯾﻨﺎن ﺧﺮد نسبت ﺑﻪ رﯾﺴﮑﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﻗﺮار ﻣﯽ‌دﻫﺪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺸﮑﻼ ت اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ و ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎی ﻣﺒﺎدﻟﻪ ﮔﺮانﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. در نتیجه ﺑﺴﯿﺎری از اﻧﻮاع ﺑﯿﻤﻪ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ در دﺳﺘﺮس اﻏﻠﺐ ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﻓﻘﯿﺮ ﺟﻬﺎن ﻧﯿﺴﺖ. ﻋﺪم وﺟﻮد ﻣﮑﺎﻧﯿﺰم ﮐﺎﻫﺶ رﯾﺴﮏ ﺑﺮای اﻓﺮاد ﮐﻢ درآﻣﺪ ﺳﺒﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﺷﺪﯾﺪ درآﻣﺪ آن‌ها می‌شود. کاهش درآمد بدلیل ﺑﺮوز ﺣﻮادﺛﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻣﺮگ، ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ، از ﮐﺎراﻓﺘﺎدﮔﯽ و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﮔﻮار ﮐﺸﺎورزی. این پیامدها در نهایت به کاهش قابل توجهی در مصرف و سرمایه‌گذاری منجر می‌گردد. این حوادث  به طور دائم به معیشت خانوارهای کم درآمد و چشم‌انداز آینده آن‌ها آسیب می‌رساند.

ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻓﺮوش ﺑﯿﻤﻪ ﺑﻪ ﻣﺮدم کم درآﻣﺪ ﺑﺴﯿﺎر دﺷﻮار ﺑﻮده و اﯾﻦ اﻓﺮاد ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن ﺳﻮدآوری ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﯽ‌ﺷﻮﻧﺪ، اﻣﺎ رﺷﺪ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺎﻟﯽ خرد ﻣﺎﻧﻨﺪ وام‌ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ و پس‌اﻧﺪاز از اواﺳﻂ دﻫﻪ ۱۹۷۰ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺗﻘﺎﺿﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﺮای ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺎﻟﯽ در ﻣﯿﺎن ﮔﺮوه‌ﻫﺎیﮐﻢ درآﻣﺪ  اﺳﺖ.

ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﯿﻤﻪ‌ﻫﺎی ﺧﺮد ﺗﮑﺎﻣﻞ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺨﺶ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺎﻟﯽ ﺧﺮد اﺳﺖ. ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ‌ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﯿﻤﻪ‌ﻫﺎی ﺧﺮد ﺑﯿﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﺪﻫﮑﺎر اﺳﺖ. ﻃﯽ آن اﺻﻞ وام و ﺑﻬﺮه آن در ﺻﻮرت ﻓﻮت وام ﮔﯿﺮﻧﺪه ﭘﺮداﺧﺖ می‌گردد. ﻏﺎﻟﺒﺎ اﯾﻦ ﻧﻮع ﺑﯿﻤﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎی ﮐﻔﻦ و دﻓﻦ را ﻧﯿﺰ ﺷﺎﻣﻞ میﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎزار بیمهﻫﺎی ﺧﺮد در ﺑﺨﺶ درﻣﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ در ﺣﺎل رﺷﺪ اﺳﺖ. ﺑﺨﺶ بیمه‌ﻫﺎی ﺧﺮد اﻣﻮال ﻧﯿﺰ اﮔﺮﭼﻪ ﮐﻮﭼﮏ اﺳﺖ، اﻣﺎ در ﺣﺎل ﮔﺴﺘﺮش اﺳﺖ. ﻣﺤﺼﻮﻻت دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﻧﻮع ﺑﯿﻤﻪ ﭘﻮﺷﺶ از ﮐﺎراﻓﺘﺎدﮔﯽ و ﺑﯿﻤﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزی را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ‌ﺷﻮد.

تفاوت میان بیمه های رایج و بیمه خرد

مهم‌ترین ﺗﻔﺎوت میان ﺑﯿﻤﻪﻫﺎی راﯾﺞ و ﺑﯿﻤﻪﻫﺎی ﺧﺮد ﺣﻖ ﺑﯿﻤﻪ و ﻣﻨﺎﻓﻊ بسیار کم بیمهﻧﺎﻣﻪﻫﺎ اﺳﺖ. همچنین آﺷﻨﺎﯾﯽ ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪگان اﯾﻦ ﻧﻮع ﺑﯿﻤﻪﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻔﻬﻮم ﺑﯿﻤﻪ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﯿﻤﻪﻫﺎی ﺧﺮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ آﺣﺎد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﻢ اﺳﺖ. ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﮑﺎﻧﯿﺰمﻫﺎیی مانند ﺑﯿﻤﻪﻫﺎی ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎی ﮐﻔﻦ و دﻓﻦ، ﺑﯿﻤﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ و مکانیزم اعتبارات خرد دارد. در هر ﺣﺎل اﯾﻦ ﻣﮑﺎﻧﯿﺰمﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﭘﻮﺷﺶﻫﺎی ﺳﺎده‌ای ﺑﺮای ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از آﺳﯿﺐﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﻮادث ﻏﯿﺮ ﻣﻨﺘﻈﺮه اراﺋﻪ ﻣﯽدﻫﻨﺪ.

هزینه‌های مبادله بالا اصلی‌ترین مانع انتقال سیستمی مکانیزم غیررسمی به رسمی برای مدیریت ریسک خانوارهای فقیر و کارآفرینان خرد است. بنابراین، بیمه‌های خرد با چالش‌هایی در کاهش هزینه‌های مبادله مواجه می‌شود. چالش‌هایی که دو دهه قبل اعتبارات خرد در کشورهای در حال توسعه با آن مواجه بوده است. در این میان موسسات اعتباری خرد از نخستین سرمایه‌گذاران بیمه‌های خرد هستند. محبوب‌ترین محصول آن‌ها در آغاز کار بیمه اعتبار عمر است. این محصول به بازپرداخت هر گونه بدهی در مورد وام‌های خرد در صورت فوت بیمه‌گذار می‌پردازد. با گسترش این زمینه ممکن است مسیری مشابه با تأمین مالی خرد نیز دنبال شود.

گسترش محصولات بیمه‌ای قابل عرضه برای خانواده‌های فقیر و کارآفرینان خرد می‌بایست بخش اصلی برنامه دسترسی به دارایی‌های مالی باشد. زمانی که چنین برنامه‌هایی با موفقیت انجام شوند اثر آن‌ها تنها افزایش رفاه اجتماعی نیست. بلکه ایجاد ترکیبی کارا و با رشد بالای فعالیت‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها است. حتی ممکن است آثار آن از اعتبارات خرد نیز بیشتر باشد

تجربه هند در توسعه بیمه های عمر خرد

الگوی بیمه خرد در هند از سوی سازمان‌های غیردولتی و بیمارستان‌های خیریه قدمت بسیار بالایی دارد. با این حال، در سال‌های اخیر این الگوی ‌ی گسترش قابل توجهی داشته است. این گسترش تا حدی به دلیل توسعه فعالیت‌های مالی خرد و نیز برخی الزامات قانونی است. بنابراین شرکت‌های بیمه مجاب می‌شوند فعالیت در بخش روستایی را گسترش دهند.

مطالعات خدمات بیمه‌ای به فقرا نشان می‌دهد ۵۵% یک ریسک، ۲۰% دو ریسک و ۱۸% سه ریسک را بیمه کرده‌اند. اگرچه انواع مخاطرات در دامنه ریسک‌های بیمه قرار می‌گرفتند اما ۵۹% خدمات، بیمه عمر و درصد محدودی بیمه سلامت بود. در بیشتر محصولات بیمه‌ای (عمر و …) مشتری حق بیمه را طبق الگوی معین ماهانه یا سالانه می‌پردازد. در هند شرکت‌های بیمه خرد خصوصی نسبت به بخش دولتی سه برابر محصولات متنوعی ارائه می‌دهند. با این حال شرکت‌های دولتی سهم بزرگتری از کل خدمات بیمه‌ای خرد را در اختیار دارند. تنها دلیل این امر می‌تواند سابقه بیشتر شرکت‌های دولتی در ارائه خدمات بیمه به فقرا باشد.

دلایل گسترش موفقیت آمیز بیمه خرد در هند

دو دلیل عمده می‌توان برای موفقیت بیمه خرد در هند بر شمرد:

– انعطاف‌پذیری بالای شرکت‌های بیمه خرد برای دریافت حق بیمه

– جذاب کردن خدمات بیمه‌ای به واسطه ترکیب آن با خدمات مالی

تجربه فیلیپین در توسعه بیمه های خرد

نصف اقتصاد فیلیپین را بخش غیر رسمی و بنگاه‌های خرد و کوچک ۹۰% از کل اقتصاد آن را تشکیل می‌دهد. دولت به دلیل کسری بودجه عمومی قادر به حمایت از قشر کم درآمد نیست. همچنین زنان و کودکان شاغل در معرض مخاطرات بیشتری هستند. بنابراین برای پر کردن شکاف بین طبقات جامعه بیمه خرد نقش قابل توجهی پیدا کرده است.

فیلیپین بیمه‌های خرد را در قالب صندوق‌ها و تعاونی‌ها اجرا می‌کند. بدین گونه علاوه بر فعالیت مالی از مزایای بیمه نیز بهره‌مند می‌شود. اگرچه عرضه بیمه خرد بر اساس اصول پیشرفته بیمه انجام نمی‌شود اما بدلیل تقاضای زیاد، بیمه‌ خرد عرضه می‌شود. یکی از موفق‌ترین تعاونی‌های فیلیپین توانسته با ارائه خدمات مالی و پایین نگه داشتن هزینه اجرایی موفقیت زیادی کسب کند. در این تعاونی اعضا باید به صورت اجباری بیمه عمر و بازنشستگی را بپذیرند. این امر مشکل انتخاب نامساعد را تا حدود زیادی مرتفع می‌کند. این تعاونی برای اجتناب از ریسک از مکانیزم‌های بیمه مجدد و بیمه اتکایی استفاده کرده است.

فیلیپین و هند عناصر مشترکی در ارائه بیمه‌نامه دارند. این اشتراک را می‌توان یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت بیمه‌های خرد در این کشورها دانست. مورد اول انعطاف‌پذیری حق بیمه‌ها و توسعه سیستم توزیع در ترکیب با دیگر محصولات و نهادهای مالی خرد است. در واقع این دو مورد لازمه موفقیت بیمه‌های خرد هستند.

بیمه خرد در ایران

در ایران نیز اقداماتی جهت توسعه و گسترش بیمه‌های خرد انجام شده است. در ایران، اعتبارات خرد بیشتر در قالب قرض‌الحسنه است اما هنوز به صورت صحیح اجرا نمی‌شود. عدم توجه به بیمه‌های خرد تا حدودی ناشی از عدم توجه بانک‌ها به اعتبارات خرد است. بنابراین مهم‌ترین متقاضیان بیمه خرد برای دریافت اعتبارات تقاضای خود را از دست می‌دهند. به دلیل پیوستگی بانک و بیمه، بانک‌ها می‌توانند با بکارگیری اعتبارات خرد برای رفع نیاز افراد کم درآمد توجه افراد و جامعه را به بیمه‌های خرد جلب کنند. برای گسترش بیمه‌های خرد راهکاری‌های زیر می‌تواند مفید باشد:

– حرکت در راستای افزایش خدمات بهداشتی درمانی در روستاها و عشایر

– تخصیص بیشتر اعتبارات برای افزایش خدمات اجتماعی توسط دولت

– گسترش موسسات مالی و اعتباری خرد

– تعامل بیشتر نهادهای مالی خرد در کشور

نقش بیمه نامه های خرد در ایران نیز می‌تواند برای اقشار کم درآمد بسیار قابل توجه باشد. امید می‎رود به این رشته از صنعت بیمه بیشتر از گذشته توجه و پرداخته شود.

منبع: پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی

برچسب ها:
پیام بگذارید