کرونا ویروس در ایران و تحلیل و پیش بینی روند ابتلای افراد

  • صفحه اصلی
  • بیمه
  • کرونا ویروس در ایران و تحلیل و پیش بینی روند ابتلای افراد

امروزه کشورها با همه گیری کروناویروس ۲۰۱۹مواجه هستند. برای اولین بار در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۰( دوم بهمن ماه ۱۳۹۸ )در شهر ووهان استان هوبئی چین، پس از اینکه مردم بدون علت مشخصی دچار سینه پهلو شدند و واکسن‌ها و درمان‌های موجود مؤثر نبودند، نوع جدیدی از کروناویروس شناسایی شد که ابتدا به آن عنوان ۲۰۱۹-nCoV داده شد و با عبور تعداد قربانیان ویروس کرونا از مرز ۱۰۰۰ نفر سازمان جهانی بهداشت برای بیماری ناشی از آن نام رسمی کووید ۱۹( ۱۹-COVID )را انتخاب کرد؛ که از اول واژه های «کرونا»، «ویروس«، »دسامبر» سال ۲۰۱۹ گرفته شده است. در پی بحران شیوع ویروس کرونا ویروس در نقاط مختلف جهان، شیوع کرونا ویروس در ایران رسماً در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ (۱۸ فوریه ۲۰۲۰) ۲۸ روز بعد از پدیدار شدن آن در چین، تأیید شد. هرچند پیش از این نیز موارد مشکوک به بیماری کووید-۱۹ در ایران گزارش شده بود. به گفته روابط عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران تا ظهر دوشنبه ۱۹ اسفند تعداد ۷۱۶۱ بیمار مبتلا به کووید-۱۹ در کشور شناسایی شده که از این تعداد ۲۳۷ نفر جان باخته‌اند و همچنین ۲۳۹۴ نفر از مبتلایان به این ویروس نیز تاکنون بهبود یافته‌اند. نکته قابل توجه این است که در ۱۹ اسفند، دکتر کیانوش جهانپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت ایران اعلام کرد شیب نمودار ابتلا به ویروس کرونا در روزهای آینده کماکان صعودی خواهد بود. ولی واقعا سوال اصلی این است که حداکثر شیوع در چه زمانی رخ می‌دهد؟ و میزان مبتلایان در آن زمان چقدر خواهد بود؟

روند گسترش کرونا ویروس در ایران

در ۲۱ بهمن ۱۳۹۸ (۱۰ فوریه ۲۰۲۰ (، با مرگ زنی میانسال در تهران که مشکوک به بیماری کرونا بود، تحقیقات در این باره آغاز شد. پس از مرگ این بیمار، مسئولان بیمارستان در تماس با پلیس از مرگ مشکوک زنی ۶۳ ساله خبر دادند و تحقیقات در این زمینه آغاز شد. در ۲۹ بهمن (۱۸فوریه ۲۰۲۰ (روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام کرد که نتایج آزمایش اولیه ۲ مورد از موارد مشکوک از نظر ابتلا به کروناویروس، در قم مثبت گزارش شده‌ است. بیمارستان کامکار-عرب نیا قم نیز بعنوان محل قرنطینه و مراجعه بیماران و موارد مشکوک به کرونا مشخص شد. این اولین آمار رسمی ورود کروناویروس به ایران بود و طبق آخرین گزارش‌های رسمی تا ظهر امروز شنبه ۲۴ اسفند این بیماری در کشور در حال گسترش است. اطلاعات تفصیلی به تفکیک استانها از تاریخ ۲۹ بهمن تا ۱۹ اسفند به شرح جدول زیر است.

همانگونه که کاملا مشخص است روند گسترش مبتلایان به کرونا ویروس صعودی است. هرچند نشانه هایی مبنی بر کاهش تعداد مبتلاهای جدید در سه روز اخیر ) از ۱۷ اسفند ( مشاهده می شود ولی احتمال اینکه این کاهش موقتی باشد نیز هست.

پیش بینی حداکثر گسترش کرونا ویروس در ایران

برای پیش‌بینی آینده دو موضوع مهم باید بررسی شود.

۱- تخمین زمان نقطه اوج شیوع (پیک)

۲- مدل برازش برای پیش بینی تعداد مبتلایان در زمان اوج شیوع

موضوع اول : تخمین زمان نقطه اوج شیوع (پیک)

برای تخمین زمان اوج شیوع حداقل چهار سناریو قابل تصور است.

الف) سناریو بسیار خوش‌بینانه

این سناریو این پیش فرض را دارد که زمان اوج شیوع عبور کرده است. طبق آمار بیشترین مقدار مبتلایان روزانه در روز۱۷  اسفند با مقدار۱۲۳۴ نفر بوده و سه روز متوالی است که تعداد مبتلاها در حال کاهش است. به طوری که در ۱۹ اسفند این مقدار به ۵۹۵ نفر رسیده است. در حالت بسیار خوشبینانه می توان تصور کرد که نقطه اوج شیوع همان روز۱۷ اسفند بوده و این روند کاهشی ادامه دار خواهد بود.

ب) سناریو خوش‌بینانه

در بهترین حالت، شیوع ویروس کرونا رفتاری همانند آنچه در چین رخ داد خواهد داشت. یعنی اوج شیوع در ۲۸ تا ۳۰ روز بعد از شروع بیماری خواهد بود. تحقق این سناریو رفتار مردم و مسئولان را درست همانند چین می طلبد. یعنی برنامه ریزی دقیق و قرنطینه از طرف مسئولین و رفتار مسئولانه از طرف مردم.

ج) سناریو واقع‌بینانه

در این سناریو برنامه ریزی از طرف مسئولین و رفتار مسئولانه از طرف مردم را شاهد خواهیم بود ولی نه به اندازه و کیفیتی که در چین شاهد بودیم. در این حالت پیش بینی می شود که اوج شیوع در حدود ۴۵ روز بعد از شروع بیماری رخ خواهد داد.

د) سناریو بدبینانه

این سناریو در زمانی رخ می دهد که سردرگمی در مسئولین و رفتار غیر مسئولانه از طرف مردم را شاهد باشیم. در این حالت انتظار می رود که اوج شیوع بیماری حداقل در ۶۰ روز بعد از شروع بیماری رخ دهد.

مدل برازش برای پیش بینی تعداد مبتلایان در زمان اوج شیوع

برای پیش بینی رفتار شیوع بیماری نیاز به مدل برازش است. مدل‌های مختلفی برای برازش رفتار مشاهدات وجود دارد ولی با توجه روند غیر خطی رفتار شیوع تا کنون، بهترین مدل برای آن مدل حداقل مجذر خطا ( Least Square Error (LSE) ) است. در این روش مدلی برازش می شود که حداقل مجذورات خطا را با داده‌های واقعی داشته باشد. مدل برازش شده با استفاده از نرم افزار مینی تب، یک مدل غیر خطی درجه سوم به صورت زیر است:

y = 0.9311t^3 + 6.3728t^2 – 132.83t + 285.3

که در آن y ، تعداد مبتلایان و t ،تعداد روز های بعد از اولین رخداد است.

بر روی نمودار، منحنی ای که به صورت خط چین نشان داده شده است مقدار برازش مدل و نمودار پر رنگ مقادیر واقعی است. به وضوح قابل مشاهده است که مقدار خطای پیش بینی مدل بسیار پایین است.

مدل برازش برای پیش بینی تعداد مبتلایان در زمان اوج شیوع COVID-19 در کشور

پیش‌بینی تعداد مبتلایان در سناریوهای مختلف

با داشتن سناریو ها و مدل برازش می توان تعداد مبتلایان در نقطه اوج شیوع را پیش بینی نمود.

الف) سناریو بسیار خوش بینانه

در این سناریو اوج شیوع در ۱۷ اسفند رخ داده است و روند ابتلا به بیماری در حال کاهش است که احتمال این موضوع تا حدی کم است. در صورتی که واقعیت داشته باشد مدل متناسب با آن، مدل S-curve (pearl logistic)  خواهد بود. این مدل به صورت نمودار زیر برازش شده است.

ب) سناریو خوش بینانه

در این سناریو، اوج شیوع در اواخر اسفند۹۸ رخ خواهد داد و تعداد مبتلایان در آن زمان و در زمان اوج شیوع به بیش از۲۷ هزار نفر خواهد رسید. پس از آن تعداد مبتلایان جدید وارد روند کاهشی خواهد شد.

ج) سناریو واقع‌بینانه

در این سناریو، اوج شیوع در اواسط فروردین ۱۳۹۹ رخ خواهد داد و تعداد مبتلایان در آن زمان و در اوج شیوع بیش از ۹۰ هزار نفر خواهد بود. پس از آن تعداد مبتلایان روزانه وارد روند کاهشی خواهد شد.

د) سناریو بدبینانه

در این سناریو، اوج شیوع در اواخر فروردین ۹۹ رخ خواهد داد و تعداد مبتلایان به بیش از ۲۰۰ هزار نفر خواهد رسید. پس از آن تعداد مبتلایان روزانه وارد روند کاهشی خواهد شد.

جمع بندی

در حالت خوش‌بینانه، پیش‌بینی ۲۷ هزار نفر مبتلا به کرونا ویروس در انتهای سال ۹۸ آمار بسیار خطرناکی است. البته نباید فراموش کنیم که این استدلال به شرط اجرای قرنطینه مشابه چین، کنترل تعامل بیمارها و همچنین مناطق بحرانی است. شهر ووهان در استان هوبئی که اولین گزارش‌های ابتلا به ویروی کرونا از آن آغاز شد، به سرعت قرنطینه شد و به‌دنبال آن، تمام حمل‌ونقل‌های عمومی به داخل و خارج از این شهر، به حالت تعلیق درآمد. از آن زمان، حداقل در ۱۵ شهر دیگر در استان هوبئی نیز، حمل و نقل به همین ترتیب متوقف شده است. بسیاری از رویدادهای سال نو از جمله شهر ممنوعه در پکن، نمایشگاه‌های معابد سنتی و سایر مجالس جشن، نیز به دلیل جلوگیری از انتقال ویروس، بسته شدند. در غیر این صورت، آمار بسیار بیشتر از این خواهد بود و سناریو های دو و یا سه و یا حتی سناریو های بدتر اتفاق خواهد افتاد. نکته بسیار مهم این است که گسترش بیماری به شدت تصاعدی است به ازاء هر روز تاخیر در کنترل بیماری، زمان اوج شیوع به تاخیر می افتد و تعداد مبتلایان به شدت افزایش می یابد.

توصیه ای که می شود داشت همان است که همه می‌دانند. یعنی شکستن چرخه انتقال ویروس و رسیدن سریع‌تر به نقطه اوج شیوع. برای این موضوع جدی گرفتن برنامه ریزی و سیاستگذاری از طرف مسئولین و رفتار مسئولانه از طرف مردم مورد نیاز است .البته روشن است که این گونه مدل‌سازی‌ها تلاش علمی برای پیش‌بینی آینده است و تحقق آن‌ها به عوامل مختلفی بستگی دارد ولی می تواند مبنایی برای کنترل عوامل تشدید کننده و مدیریت آن‌ها برای عدم تحقق سناریوهای خطرناک تر باشد. لازم به ذکر است که مهم‌ترینپیش فرض این مدل‌سازی صحت و دقت داده های موجود است.

 

منبع: گزارش کارشناسی درمرکز آموزش و پژوهش‌های اقتصادی و اجتماعی، شورای پژوهشی اتاق بازرگانی شیراز، ۱۳۹۸

برچسب ها:
پیام بگذارید