صندوق ضمانت صادرات ایران و بیمه اعتبار صادرات

بیمه اعتبار صادرات

یکی از عواملی که همواره موجبات نگرانی صادرکنندگان را فراهم می‌‌‌آورد، وجود ریسک‌‌های سیاسی و تجاری در روند صادرات آن‌‌ها است، چرا که تحقق هر یک از این ریسک‌‌ها موجب عدم وصول وجه کالا و خدمات صادره از سوی آن‌‌ها می‌‌‌گردد. عدم وصول به موقع  مطالبات از خریداران خارجی در اغلب اوقات صادرکننده را در تنگنای مالی قرارداده و در نتیجه باعث ناتوانی در ایفای تعهدات مالی وی به اعتبار دهندگان داخلی و گاهی اوقات منجر به ورشکستگی کامل  می‌‌‌گردد. به‌‌منظور تشویق صادرکنندگان به توسعه فعالیت‌‌‌های صادراتی خود و کاهش نگرانی آن‌‌ها در این زمینه و ارائه پوشش‌‌‌های لازم به آن‌‌ها در مقابل ریسک‌‌های سیاسی و تجاری، دولت‌‌‌ها اقدام به ایجاد شرکت‌‌‌های بیمه اعتبار صادرات می‌‌‌نمایند. این قبیل شرکت‌‌‌های بیمه عمدتاً وابسته به دولت و متکی به حمایت‌‌‌های مالی آن بوده و اغلب ریسک‌‌هایی را پوشش می‌‌‌دهند که معمولاً از سوی شرکت‌‌‌های بیمه تجاری قابل پوشش نیستند. در این راستا و به‌‌منظور تامین امنیت مالی صادرکنندگان ایرانی و در نتیجه توسعه موثر صادرات غیر نفتی کشور، صندوق ضمانت صادرات ایران به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌‌‌های وابسته به وزارت بازرگانی با شخصیت مالی و حقوقی مستقل تاسیس گردید. این صندوق به پشتوانه حمایت‌‌‌های مالی دولت، علاوه بر پوشش ریسک‌‌های سیاسی و تجاری صادرات، با صدور انواع ضمانتنامه اعتباری، به تامین منابع مالی مورد نیاز صادرکنندگان نیز کمک می‌‌‌نماید.

هدف از تاسیس صندوق ضمانت صادرات ایران

نیل به اهداف عالی دولت خدمتگذار در زمینه توسعه صادرات غیرنفتی از طریق:

  • پوشش مطالبات صادرکنندگان از خریداران خارجی در برابر ریسک‌‌‌های سیاسی و تجاری با صدور انواع بیمه نامه‌‌‌های کوتاه، میان و بلند مدت.
  • امکان تامین مالی فعالیت‌‌‌های صادراتی صادرکنندگان از طریق صدور انواع ضمانت نامه‌‌‌های اعتباری به نفع بانک‌‌‌ها و موسسات اعتباری داخلی.

انواع خدمات صندوق ضمانت صادرات ایران:

  1. پوشش قراردادهای صادراتی
  2. پوشش طرح‌‌‌های سرمایه گذاری
  3. پوشش طرح‌‌‌های تامین مالی قبل و بعد از حمل
  4. ارائه خدمات مشاوره ای

انواع  اعتبارات صادرات

  • اعتبارات صادراتی کوتاه مدت (تا ۲ سال)
  • اعتبارات صادراتی میان مدت (۲ تا ۵ سال)
  • اعتبارات صادراتی بلند مدت (بیش از ۵ سال)

بیمه اعتبار صادرات چیست؟

پوشش خطر عدم پرداخت خریدار در سررسید مقرر است که می‌‌تواند در پایان دوره اعتبار (پرداخت یکباره در انتهای دوره) و یا در سررسیدهای مقرر در طی دوره اعتبار (پرداخت اقساطی دوره اعتبار) باشد.

ریسک‌‌های تجاری و سیاسی تحت پوشش صندوق ضمانت صادرات ایران

ریسک‌‌های تجاری

  • استنکاف خریدار از قبول کالای صادرشده یا خدمت انجام شده.
  • عدم پرداخت بهای کالا یا خدمت در سررسید مقرر.
  • عدم توانایی مالی خریدار به دلیل ورشکستگی یا اعسار یا توقف.

ریسک‌‌های سیاسی

  • بروز جنگ یا حالت جنگ.
  • تیره شدن روابط و یا قطع روابط سیاسی با کشور خریدار به نحوی که در نتیجه آن، صادرکننده موفق به دریافت مطالبات خود در سررسید آن‌‌ها نشود.
  • اعمال سیاست‌های اقتصادی که موجب مسدود شدن مطالبات صادرکنندگان شود.
  • اعمال سیاست‌های مربوط به محدودیت‌های وارداتی و ارزی در کشور خریدار.
  • سلب مالکیت از خریدار بر اثر ملی شدن یا مصادره اموال به نحوی که موفق به دریافت مطالبات خود نشود.
  • سایر عوامل خارج از حیطه اختیار صادرکننده و خریدار که به تشخیص هیات مدیره صندوق موجب عدم وصول مطالبات صادرکننده شود.

انواع پوشش‌‌‌های کوتاه مدت:

  1. بیمه نامه کل گردش صادرات
  2. بیمه نامه خاص صادرات
  3. بیمه نامه خرید دین اسناد صادراتی
  4. بیمه نامه تضمین مطالبات بانک بابت اعتبارات اسنادی
  5. بیمه نامه بلا اثر شدن قرارداد صادراتی

۱٫ بیمه نامه کل گردش صادرات

این بیمه نامه در طول اعتبار یکساله خود، کلیه صادرات صادرکننده به کشورهای مختلف را در برابر ریسک‌‌های عمده سیاسی و تجاری تحت پوشش قرار می‌‌‌دهد. به عبارت دیگر چنانچه در اثر بروز هر یک از ریسک‌‌های تحت پوشش، صادرکننده ایرانی موفق به وصول مطالبات خود از خریدار خارجی نگردد، این صندوق براساس بیمه نامه صادره نسبت به جبران خسارات وارده به صادرکننده اقدام خواهد نمود.

۲٫ بیمه نامه خاص صادرات

بیمه نامه خاص، یک یا چند محموله صادراتی را که در قالب یک قرارداد خاص از سوی صادرکننده ایرانی برای خریدار خارجی ارسال می‌‌‌گردد در مقابل ریسک‌‌های سیاسی و تجاری تحت پوشش قرار می‌‌‌دهد. به عبارت دیگر، این بیمه نامه برای آن دسته از صادرکنندگانی صادر می‌‌‌شود که مایلند یک محموله خاص ارسالی برای یک خریدار مشخص را در مقابل خطرعدم دریافت وجه کالا ناشی از بروز ریسک‌‌های سیاسی و تجاری بیمه نمایند. قبل از صدور این بیمه نامه، خریدار خارجی و بانک وی مورد اعتبارسنجی قرار گرفته و قرارداد و یا اعتبار اسنادی که قرار است تحت پوشش قرار گیرد، مورد بررسی دقیق قرار خواهند گرفت.

۳٫ بیمه نامه خرید دین اسناد صادراتی

این بیمه نامه به منظور پوشش ریسک عدم بازپرداخت وجه اسناد صادارتی که جهت خرید دین توسط صادر کننده ایرانی به بانک‌‌های عامل کشور ارایه می‌‌‌شود صادر می‌‌‌گردد و بر اساس آن در صورت عدم پرداخت وجه اسناد از سوی خریدار یا بانک خارجی، خسارت وارده به بانک خریدار دین اسناد، پرداخت می‌‌‌گردد.

۴٫ بیمه نامه تضمین مطالبات بانک بابت اعتبارات اسنادی دیداری

این بیمه نامه ریسک عدم پرداخت بانک گشاینده / تایید کننده اعتبار اسنادی به بانک ایرانی را پوشش داده و بدین ترتیب، بانک ایرانی قادر خواهد بود وجه اعتبار اسنادی دیداری را در صورت عدم وجود مغایرت اسناد صادراتی با شرایط لحاظ شده در L/C، پرداخت نموده و نهایتا منجر به تسریع روند پرداخت وجه اعتبار اسنادی دیداری به صادر کننده ایرانی گردد. (در شکل معمول، زمان مورد نیاز جهت نقد نمودن L/C دیداری، بیش از ۷ روز است.) میزان حق بیمه نیز با توجه به شرایط سیاسی و تجاری کشور خریدار، محاسبه و دریافت می‌‌‌گردد.

۵٫ بیمه نامه بلااثر شدن قرارداد صادراتی

این بیمه نامه خسارات ناشی از بلااثر شدن اعتبارات اسنادی و یا قراردادهای صادراتی را تحت پوشش قرار می‌‌‌دهد. به عبارت دیگر چنانچه در اثر بروز هر یک از ریسک‌‌های تحت پوشش (شامل تحریم کشور خریدار و لغو مجوز واردات، تحریم کشور صادرکننده و لغو مجوز صادرات، تحریم کشور ثالث، بروز جنگ، فسخ قرارداد توسط خریدار، عدم ایفای تعهدات خریدار و عدم قبول حکم دادگاه از سوی خریدار)، خسارتی متوجه صادرکننده ایرانی گردد، خسارت وارده به وی جبران خواهد گردید مشروط بر این‌که بروز خسارت ناشی از قصور وی در ایفای تعهداتش نباشد.

انواع پوشش‌‌‌های میان و بلند مدت

  1. بیمه نامه پوشش ضمانت نامه‌‌‌های بانکی بازپرداخت
  2. بیمه نامه صدور خدمات فنی و مهندسی
  3. بیمه نامه سرمایه گذاری

۱٫  بیمه نامه پوشش ضمانت نامه‌‌‌های بانکی بازپرداخت

عبارت است از بیمه نامه‌ای که جهت پوشش ریسک واخواست ضمانت نامه‌‌‌های بازپرداخت صادره توسط بانک‌‌های ایرانی به نفع موسسات تامین کننده مالی طرح‌‌‌های فنی و مهندسی ایرانی در کشورهای هدف صادراتی، به نفع بانک‌‌های ایرانی صادر می‌‌‌گردد.

۲٫ بیمه نامه صدور خدمات فنی و مهندسی

این بیمه نامه همان‌طور که از نامش پیداست، طرح‌ها و پروژه‌‌‌های ساختمانی که توسط پیمانکاران و یا شرکت‌‌‌های مهندسی ایرانی در سایر کشورها اجرا می‌‌‌گردد و همچنین خدمات فنی و مهندسی ارائه شده از سوی آن‌‌ها در خارج از کشور را در مقابل ریسک‌‌های سیاسی و تجاری تحت پوشش قرار می‌‌‌دهد. به عبارت دیگر چنانچه در اثر بروز هر یک از ریسک‌‌های تحت پوشش، صادرکننده ایرانی خدمات فنی و مهندسی موفق به وصول مطالبات خود از کارفرمای خارجی نگردد، این صندوق براساس بیمه نامه صادره نسبت به جبران خسارات وارده به صادرکننده اقدام خواهد نمود.

۳٫ بیمه نامه سرمایه گذاری

این بیمه نامه اصل و سود سرمایه گذاری‌های میان و بلند مدت سرمایه گذاران ایرانی در کشورهای هدف را تحت پوشش قرار می‌‌‌دهد. به عبارت دیگر شرکت‌‌‌ها یا اشخاص ایرانی که در نظر دارند اقدام به چنین سرمایه گذاری‌هایی در سایر کشورها بنمایند (مثلاً یک کارخانه در کشور هدف احداث کنند) می‌‌توانند با اخذ بیمه نامه سرمایه گذاری صندوق، فعالیت‌‌‌های سرمایه گذاری خود را در مقابل ریسک‌‌هایی همچون عدم انتقال اصل و سود سرمایه گذاری، ملی شدن و یا مصادره اموال و غیره …بیمه نمایند.

به منظور پاسخگوئی بهتر به نیاز صادرکنندگان بخصوص نیازهای مالی و تامین مالی(سرمایه در گردش) صندوق همواره به دنبال طراحی محصولات مناسب بوده که در این زمینه ضمانتنامه‌‌‌های اعتباری یکی از انواع محصولات مورد نظر صادرکنندگان است.

انواع ضمانت نامه‌‌‌های اعتباری در قالب‌‌‌های ذیل صادر می‌‌‌گردند:

  1. ضمانت نامه اعتباری ریالی
  2. ضمانت نامه اعتباری ارزی
  3. ضمانت نامه اعتباری تولیدی

۱٫ ضمانت نامه اعتباری ریالی

بانک‌‌ها و موسسات مالی داخلی که در نظر دارند با هدف تامین کسری سرمایه در گردش صادرکنندگان ایرانی و تامین مالی فعالیت‌‌‌های صادراتی آنان، اقدام به اعطای تسهیلات ریالی به آن‌‌ها نمایند، می‌‌توانند از ضمانت نامه اعتباری ریالی این صندوق به عنوان وثیقه مورد نظر خود جهت تضمین بازپرداخت به موقع  تسهیلات اعطایی به صادرکننده  استفاده نمایند. به عبارت دیگر، براساس این ضمانتنامه، صندوق ضمانت صادرات ایران مسئول پرداخت خسارات وارده به اعتبار دهنده (ذینفع ضمانتنامه) در صورت عدم بازپرداخت تسهیلات دریافتی توسط مدیون (صادرکننده)  در سررسید مقرر است. قبل از صدور این ضمانتنامه، اعتبار صادرکننده (اعتبار گیرنده) مورد ارزیابی قرار گرفته و براساس نتایج اعتبار سنجی، حداقل وثایق ممکن از وی اخذ می‌‌‌گردد. ضمناً با توجه به مدت اعتبار، درصدی نیز به عنوان کارمزد از صادرکننده دریافت می‌‌‌شود.

۲٫ ضمانت نامه اعتباری ارزی

بانک‌‌ها و موسسات مالی داخلی معمولاً جهت اعطای تسهیلات ارزی به صادرکنندگان ایرانی از ایشان درخواست  وثایق مناسب می‌‌‌نمایند که اغلب اوقات تهیه و ارائه نوع و میزان وثیقه درخواستی خارج از توان صادرکنندگان است. در چنین مواردی ضمانتنامه اعتباری ارزی این صندوق می‌‌تواند جایگزین مناسبی برای وثایق درخواستی از سوی اعتبار دهنده باشد. به عبارت دیگر، این ضمانتنامه که به نفع اعتبار دهنده صادر می‌گردد، وی را در مقابل ریسک عدم بازپرداخت به موقع  تسهیلات از سوی مدیون (صادرکننده ایرانی) پوشش می‌‌‌دهد. بدین ترتیب در صورت عدم بازپرداخت به موقع تسهیلات ارزی دریافتی، این صندوق نسبت به پرداخت خسارت وارده به اعتبار دهنده  اقدام خواهد نمود. قبل از صدور این ضمانتنامه، اعتبار صادرکننده (اعتبار گیرنده) مورد ارزیابی قرار گرفته و براساس نتایج اعتبار سنجی حداقل وثایق ممکن از وی اخذ می‌‌‌گردد. ضمناً با توجه به مدت اعتبار، درصدی نیز به عنوان کارمزد از صادرکننده دریافت می‌‌‌شود.

۳٫ ضمانت نامه اعتباری تولیدی

ضمانت نامه ‌اعتبارتولیدی سند تعهدآوری است که به عنوان وثیقه مورد درخواست‌ تولیدکننده (مضمون له) و جهت تضمین تعهدات صادرکننده (مضمون عنه) به منظور خرید نسیه کالای تولید شده برای صدور، از سوی صندوق (ضامن) ‌به نفع تولیدکننده صادر می‌‌‌شود، تا ایشان به پشتوانه این وثیقه مطمئن، کالای تولیدی خود را با شرایط بازپرداخت مدت دار در اختیارصادرکننده جهت صادرات قرار دهند و بدین وسیله زمینه صدور کالای تولیدی به بازارهای صادراتی بدون تبادل وجه نقد فراهم شود. با استفاده از این پوشش ضمانتی، صادرکننده امکان می‌‌‌یابد که فارغ از نگرانی تامین مالی سرمایه در گردش لازم و بدون تحمل هزینه سود تسهیلات بانکی، به صورت نسیه اقدام به خرید کالای صادراتی نموده و پس از فروش آن در بازار هدف صادراتی، مبادرت به تسویه دین با تولیدکننده کالا نماید. در صورت عدم پرداخت به موقع دیون تحت پوشش ضمانت نامه توسط صادرکننده  و بر اساس  اعلام  خسارت  تولیدکننده  در سررسید، صندوق نسبت به پرداخت خسارت اقدام خواهد نمود. صدور این نوع ضمانت نامه بر اساس قرارداد بین تولیدکننده و صادرکننده برای تهیه اعتباری کالا به منظور صادرات صورت می‌‌‌گیرد. این نوع ضمانت نامه ضمن فراهم آوردن زمینه صدور کالاهای ایرانی، باعث تعامل بیشتر بخش‌‌‌های تولیدی و تجاری شده و فعال سازی مزیت‌‌‌های موجود در بخش تولید و اشتغال افزون‌تر به منظور صادرات با حمایت صندوق را در برخواهد داشت.

 

برچسب ها:
پیام بگذارید