شاخص های تجارت الکترونیک در جهان

شاخص های تجارت الکترونیک

در این مقاله به مبحث شاخص های تجارت الکترونیک می پردازیم. اداره آمار اتحادیه اروپا، سازمان همکاری های اقتصادی آسیا و اقیانوسیه «APEC» و سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی «OECD» در این زمینه مطالعاتی داشته و شاخص هایی را معرفی نموده اند که بدان ها می پردازیم.

شاخص های تجارت الکترونیک – OECD

کشورهای OECD شاخص هایی را برای اندازه گیری تجارت الکترونیک در بین شرکت ها و انجمن ها تعیین کرده اند. این شاخص ها بر اساس مدل پیشنهادی و مورد پذیرش کشور کانادا به صورت زیر دسته بندی شده است:

آمادگی: برخی کشورها نیاز دارند تا آمادگی و زمینه افراد، شرکتها، زیرساختها و به طور کلی اقتصاد خود را در زمینه به کارگیری تجارت الکترونیک مورد ارزیابی و سنجش قرار دهند. شاخص های این گروه بیشتر مورد توجه کشورهایی قرار دارد که فعالیت های تجارت الکترونیک را به تازگی آغاز کرده اند.

شدت: پس از شناسایی میزان آمادگی یک کشور یا یک اقتصاد به بررسی وسعت محدوده و گستره تجارت الکترونیک پرداخته می شود. انتظار می رود کشورهایی که در تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات یا به عبارتی شدت استفاده از تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات مراحل پیشرفته تر تجارت الکترونیک قرار دارند داده های بیشتری از این گروه را لازم داشته باشند.

تاثیر: آخرین مرحله بررسی میزان تاثیر تجارت الکترونیک بر اقتصاد است. مسلما این  شاخص ها مورد نیاز کشورهایی است که در مراحل بسیار پیشرفته تر به کارگیری تجارت الکترونیک قرار دارند.

شاخص هایی که در جدول تحت عنوان شاخص های تجارت الکترونیک – OECD آمده اند، در گروه شاخص های آمادگی و شدت طبقه بندی می شوند. از آنجا که تجربه زیادی در زمینه تهیه و تدوین شاخص های مربوط به گروه تاثیر وجود ندارد، در حال حاضر فقط شاخص هایی برای سنجش آمادگی و شدت ارائه شده است. به منظور تهیه و تدوین شاخص های اندازه گیری تاثیر تجارت الکترونیک بر اقتصاد مطالعات موردی و طرح های پژوهشی در دست اجرا است، اما هنوز به نتیجه نهایی و توافق همگانی منتهی نشده است. این وضعیت در مورد شاخص های تجارت الکترونیک مربوط به دولت نیز وجود دارد و فقط معدودی از کشورهای اروپای شمالی، کانادا و استرالیا کارهایی در این زمینه انجام داده اند.

شاخص های تجارت الکترونیک – OECD

شاخص های تجارت الکترونیک OECD

 

اداره آمار اتحادیه اروپا نیز یک طرح آمارگیری مقدماتی را برای اندازه گیری تجارت الکترونیک در شرکت ها، طراحی کرده است. این طرح شامل شرکت هایی می شود که بیش از ۱۰ نفر کارمند دارند. اداره آمار اتحادیه اروپا تلاش کرده تا طرح مزبور را در چارچوب تعریف OECD اجرا کند. بیشتر شاخص های مد نظر مربوط به اندازه گیری شدت تجارت الکترونیک است.

شاخص های تجارت الکترونیک -Eurostat

شاخص های تجارت الکترونیک Eurostat

معیارهای شاخص تجارت الکترونیک

معیارهای این شاخص بسیار گسترده تر و تخصصی تر از شاخصی است که سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی ارائه داده است و داده های این معیارها برای بیشتر کشورها در دسترس  نیست. از آنجایی که در ایران از ظهور پدیده تجارت الکترونیک زمان زیادی نگذشته و وسعت فراوانی نیز پیدا نکرده، لذا به مقوله شاخص های تجارت الکترونیک توجه اساسی نشده است.

از بین ۱۴ شاخص مربوط به شرکت ها و ۶  شاخص مربوط به خانوارها تنها ۲ شاخص تولید می شود. این شاخص ها عبارتند از نسبت خانوارهای دارای کامپیوتر و نسبت خانوارهای دارای دسترسی به اینترنت. در زمینه شاخص های مربوط به شرکت ها هنوز هیچ شاخصی تولید نشده اما در سال های اخیر کارهایی به صورت جزیره وار انجام گرفته است که هیچکدام به سرانجام نرسیده است. در این زمینه مرکز آمار ایران طی سال های اخیر شاخصی را بر اساس شاخص OECD تهیه و پرسشنامه آن جهت جمع آوری داده ها آماده شده است. همچنین طبق گفته مدیر کل UNCTAD و دفتر آمارهای فرهنگی و بازرگانی مرکز آمار ایران داده های مربوط به این شاخص برای بنگاه های اقتصادی بالای ۱۰ نفر نیروی کار برای سال۱۳۹۲  با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت آماده خواهد شد.

در زمینه آمادگی الکترونیکی سازمان های مختلفی سالانه بر اساس شاخص های تعریفی خود کشورهای مختلف را مورد بررسی قرار داده و رتبه بندی می کنند. بر اساس آخرین گزارش دولت الکترونیکی بخش امور در سال ۲۰۱۰ ، کره جنوبی، ایالات متحده آمریکا و کانادا UNDESA اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل در صدر کشورهای جهان به لحاظ توسعه و پیشرفت در آمادگی دولت الکترونیکی قرار دارند. منطقه جنوب آسیا در زمینه آمادگی دولت الکترونیکی تاکنون از متوسط جهانی پایین تر بوده و پایین ترین رتبه بندی را در منطقه آسیا دارد. بر اساس آنچه که در این گزارش آمده، ایران در این منطقه، پس از مالدیو با شاخص ۰٫۴۲۳۴  ، رتبه دوم و در جهان از میان ۱۸۳ کشور رتبه ۱۰۲ را به دست آورده است. بر اساس این گزارش، اگر چه شاخص سال ۲۰۱۰ ایران در این زمینه نسبت به سال ۲۰۰۸ افزایش یافته و رتبه آن از رقم ۱۰۸ در سال ۲۰۰۸ به رتبه ۱۰۲ در سال ۲۰۱۰ در جهان رسیده، ولی این رتبه بسیار پایین تر از برخی از کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی مانند بحرین )رتبه۱۳ (، مالزی )رتبه۳۲ (،  قزاقستان)رتبه ۴۶ (، امارات متحده عربی )رتبه (۴۹ ، و کویت (رتبه ۵۰)، قرار دارد.

 

 

منبع: مقدمه ای بر بیمه الکترونیک؛ چالش ها و راهکارها، حمید ماجد، ۱۳۹۲، پژوهشکده بیمه

برچسب ها:
پیام بگذارید