بیمه تعاونی چه نوع بیمه ای است؟

بیمه تعاونی

در عصر جدید، پوشش ریسک از مهم ترین اقدامات و تدابیر اقتصادی افراد و بنگا ه ها است. اهمیت این موضوع موجب معرفی روش ها و ابزارهای متنوعی شده است که کارکرد عمومی آنها ارائه الگویی برای توزیع خطر (ریسک) بین افراد و گروه های مختلف است. یکی از مهم ترین الگوهای تجاری بیمه، بیمه های تعاونی است. از مهم ترین منافع بیمه های تعاونی، علاوه بر بازتوزیع مازادهای ایجاد شده بین بیمه گذاران به عنوان سهام داران افزایش ضریب نفوذ بیمه و کاهش خسارات به دلیل افزایش سرمایه اجتماعی و دقت بیشتر در حداقل سازی ریسک است.

بیمه تعاونی و بیمه متقابل چه تفاوتی دارند؟

مرز میان بیمه تعاونی و بیمه متقابل مبهم است. در حقیقت می توان گفت، بیمه متقابل شکل توسعه نیافته ای از بیمه تعاونی است. هر دو نوع بیمه متقابل و بیمه تعاونی در نوع پوشش مانند یکدیگر هستند اما در شیوه عمل و نوع سازمان با هم تفاوت دارند. شرکت بیمه متقابل، اتحادیه ای نامحدود است که توسط بیمه شوندگان ایجاد می شود و اعضای آن به پرداخت سهم های دوره ای از پیش تعیین شده و مورد توافق متعهد می شوند و مبالغ جمع آوری شده به منظور پوشش زیان های محتمل الوقوع اعضا در آینده هزینه می شود.

بیمه تعاونی چطور عمل می کند؟

تعاونی با اعضای بیمه شده اش، قرارداد منعقد می کند و متعهد به پرداخت مبلغ ثابتی که در بیمه نامه وارد شده می گردد. آن ها موظف به تأمین مالی و تهیه مبالغی برای بازپرداخت خسارات انتظاری هستند. لذا بر این اساس باید میزان حق بیمه خود را تعیین نمایند. اعضای بیمه گذار شرکت های بیمه تعاونی موظف به پرداخت حق بیمه های مندرج در بیمه نامه های خود هستند و در صورت بروز زیان در شرکت بیمه، همانند شرکت های بیمه متقابل به صورت دوره ای در طی سال، برای دریافت حق بیمه اضافی به منظور پوشش این زیان ها فراخوانده نمی شوند. مالک و سهامدار چنین مؤسسات تعاونی، خود مصرف کنندگان یا متقاضیان خدمت یا کالایی هستند که تعاونی مورد نظر به منظور تولید آن کالای خاص یا ارائه آن خدمت ایجاد گردیده است؛ با این هدف که خدمت یا کالای مورد نظر با قیمت پایین تر تولید و ارائه گردد.

بیمه تعاونی معاف از مالیات است

به نظر می رسد ساختار تعاونی به گونه ای باشد که در صورت توسعه مستمر، خود به خود به علت وجود موانع تأمین مالی و محدودیت های سرمایه ای به سمت ساختار شرکت های سهامی بیمه حرکت نماید. به عبارت دیگر، بلوغ شرکت های بیمه تعاونی، سهامی شدن این شرکت ها خواهد بود. دلیل دیگر ِ تبدیل بیمه های تعاونی، به مسئله مالیات ها مرتبط است. بیمه گران تعاونی دارای مزیت بخشودگی مالیاتی هستند. به عبارت دیگر سود بیمه گران تعاونی به دو قسمت تقسیم می شود: استرداد حق بیمه های بیمه گذاران که از مالیات معاف اند؛ عایدی سرمایه گذاری صورت گرفته که مشمول بخشودگی مالیاتی نمی گردد. از آن جا که مزیت اصلی بیمه های تعاونی بخشودگی مالیاتی است، در صورت حذف این مزیت، احتمال تغییر ساختار تعاونی های بیمه افزایش می یابد.

بیمه تعاونی چه دشواری هایی دارد؟

شیوه مالکیت در ساختار تعاونی، به علت ادغام کارکردهای مالک و مشتری علاوه بر مزایای آن، نقاط ضعف اساسی و مهمی نیز دارد که مهم ترین آنها به این شرح است:

دسترسی محدود به بازار سرمایه

تعاونی ها بر خلاف شرکت های سهامی، اصولاً بر درآمدهای باقی مانده برای سرمایه گذاری تکیه می کنند. در بیشتر کشورها آن ها می توانند برای تأمین مالی، گواهی های مشارکت یا بدهی های فرعی را منتشر نمایند، اما حجم آن ها محدود است. گرچه تعاونی ها می توانند ترازنامه های خود را از طریق بیمه های اتکایی تراز نمایند، اما نمی توانند سرمایه خود را از طریق انتشار سهام افزایش دهند. دشواری در افزایش سرمایه، انعطاف پذیری شرکت های تعاونی را محدود می نماید. به ویژه این که تعاونی ها نمی توانند به سهولت شرکت های سهامی وارد زمینه های جدید تجاری یا محدوده های جغرافیایی وسیع تر شوند. ازسوی دیگر بیمه گران سهامی می توانند منابع مالی مورد نیاز برای تملک شرکت های دیگر را به آسانی و با هزینه قابل قبول تأمین نمایند.

پذیرش مسئولیت پاسخگویی در برابر تصمیمات

شرکت های سهامی عموماً استانداردهای کارآمد، مناسب و شفافی برای ارزیابی عملکرد مدیران خود در اختیار دارند که فقدان آن ها در شرکت های تعاونی محسوس است. بسیاری از تعاونی های بزرگ به منظور جبران کمبودهای فوق، به ابداع طرح های پرداخت پاداش به کارکنان کارآمد اقدام کرده اند؛ اما با وجود این تلاش ها فقدان سهام مبادله ای عام، اندازه گیری پیشرفت این شرکت ها و هم تراز نگه داشتن انگیزه های مدیریت و سهام داران را مشکل تر کرده است. در بازارهای خدمات مالی، بنگاه های تعاونی که توسط مشتریان تملک می شوند با بنگاه های سهامی با مالکیت سهام داران، همزیستی و رقابت می کنند. از سال ۱۹۹۵ تا  ۲۰۰۴ ،  ۳۳ درصد تعاونی های بیمه عمرتبدیل به شرکت های سهامی شده اند و کل دارایی هایی که این شرکت ها نگهداری می کرده اند از ۳۶ درصد به ۱۰ درصد کاهش یافت. عوامل مؤثر در این پدیده را به دو گروه تقسیم بندی کرده اند:

  1. حداکثرسازی ارزش بنگاه
  2. سلب مالکیت ثروت.

فرضیه حداکثرسازی ارزش بنگاه شامل دستیابی به سرمایه و کارایی عملیاتی می شود. بنگاه های سهامی می توانند سرمایه تهیه شده از محل عرضه سهام و بازار بدهی ها را افزایش دهند. اما تعاونی ها براساس قانون با محدودیت بیشتری در تأمین مالی مواجه اند و علت اصلی تغییر شکل تعاونی های بیمه عمر به شرکت های سهامی، عدم دسترسی آن ها به سرمایه اضافی است. فرضیه کارایی به این مسئله اشاره دارد که ساختار های متفاوت مالکیت دارای مزیت های نسبی در بعضی فعالیت های خاص است. مزیت اصلی ساختار تعاونی این است که از ادغام مشتری و مالک نشئت می گیرد و منجر به هزینه قرارداد پایین تر و کاهش تضاد و چالش بین آن ها می گردد. اما ازسوی دیگر مهم ترین مزیت شرکت های سهامی نسبت به شرکت های تعاونی این است که مدیریت آن به صورت کارا تری کنترل می گردد و همچنین دستیابی به سرمایه از طریق آن آسان تر است. اگر شرکتی عهده دار ساختار مالی نامناسب باشد، با هزینه های بیشتری مواجه و میل به تغییر شکل در آن ایجاد خواهد شد.

بر اساس نظریه «عامل» به نظر می رسد شکل مالکیت سهامی از لحاظ نظری در کنترل تضاد منافع بین مالک و مدیر، نسبت به ساختار مالکیت تعاونی کارا تر باشد، زیرا مالکان در ساختار سهامی با چندین مکانیسم مؤثر برای نظارت و کنترل مدیران مواجه اند؛ برای مثال، وکیل و نماینده با انتقال مالکیت شرکت مبارزه و از انجام آن جلوگیری می کند. همچنین عملکرد بنگاه های سهامی در بازار سرمایه توسط تحلیل گران، سرمایه گذاران نهادی و دیگر سهام داران بزرگ مورد نظارت و ارزیابی قرار می گیرد. علاوه بر این، بسته پاداش مدیران بنگاه های سهامی شامل امکاناتی است که این پاداش را با قیمت سهم در بازار مرتبط می سازد. به عبارت دیگر هر چه قیمت سهم بالاتر رود، پاداش مدیریت افزایش خواهد داشت. این در حالی است که شرکت های تعاونی با محدودیت بیشتری در این خصوص مواجه اند.

 

منبع: ماهنامه خبری تازه های جهان بیمه؛ پژوهشکده بیمه

برچسب ها:
پیام بگذارید