اصول بیمه اعتباری و قوانین حاکم بر آن

اصول بیمه اعتباری

تعریف بیمه اعتباری

نوعی بیمه است که به موجب آن موسسه بیمه، بیمه گذار (طلبکار) را در مقابل خسارت ناشی از اعسار یا ناتوانی مالی شخص بدهکار مورد حمایت قرار می دهد و زیان قطعی بیمه گذار را در صورت تحقق خطر مذکور جبران می کند. منظور از ناتوانی مالی بدهکار، حالتی است که طلبکار اسناد و اوراق معتبر قابل اجرایی در دست دارد که بدهکار در موقع مطالبه قادر به پرداخت وجوه مورد تعهد خود نیست. نوع دیگر بیمه اعتبار، تضمین خسارت های مربوط به تجارت خارجی است. در بعضی کشورها، دولت به منظور تشویق صادرات و واردات با ایجاد یک شرکت بیمه، ریسک های سیاسی، پولی، حوادث و خسارت های فوق العاده مربوط به عملیات تجارت خارجی (صادرات و واردات) را تامین می کند.

اصول و قوانین بیمه اعتباری

اصول خاص حاکم بر معاملات بیمه ای، آن ها را از سایر معاملات و روابط حقوقی بین افراد متمایز می کند و هر یک از طرفین قرارداد اعم از بیمه گر و بیمه گذار ملزم به ایفای تعهداتی می شوند. اصولی که می بایست در بیمه نامه های اعتباری رعایت گردد عبارتند از:

اصل نفع بیمه پذیر در بیمه اعتباری

بیمه اعتبار نوعی بیمه جبران غرامت است. در بیمه های غرامتی بر اساس نفع بیمه پذیر، تصور بر این است که بیمه شده یا استفاده کننده علاقه مند و ذی نفع است که خطار بیمه شده بروز نکند. بیمه گذار برای اثبات خسارت خود باید ثابت کند که در اثر وقوع خطر بیمه، دچار خسارت و زیان شده و برای اثبات این امر، بیمه گذار باید در خصوص مورد بیمه نفع بیمه پذیر داشته باشد. مهم ترین مشخصه بیمه اعتبار این است که خسارت هنگامی روی می دهد که یکی از مشتریان بیمه گذار ورشکسته شود یا به دلیل ناتوانی مالی قادر به انجام تعهدات خود نباشد. بدیهی است این شرایط به هیچ عنوان مطلوب نظر بیمه گذار نیست.

اصل حد اعلای حسن نیت در بیمه اعتباری

تمام قراردادها و روابط می بایست مبتنی بر حسن نیت باشد؛ ولی در بیمه، حسن نیت از عوامل اساسی تنظیم رابطه بین تعهدات طرفین است. برای طرفین بیمه گر این امکان وجود ندارد که قبل از صدور بیمه نامه و قبول تعهد جبران خسارت احتمالی، کیفیت خطر را به طور کامل ارزیابی و از صحت اظهارات طرف مقابل اطمینان حاصل نماید. در هر یک از انواع بیمه های اعتباری، بیمه گذار (اعم از وام گیرنده یا فروشنده کالا یا بانک) موظف است اطلاعاتی را که در خصوص مورد بیمه دارد (که مؤثر در ارزیابی خسارت است)  با کمال درستی و صداقت اظهار کند. اعم از اینکه بیمه گر این اطلاعات را خواسته باشد یا نخواسته باشد. به طوری که بیمه گر با استفاده از این اطلاعات بتواند اهمیت خطری را که مورد پوشش قرار می دهد، تشخیص دهد.

با توجه به پیچیدگی سازوکار انجام بیمه های اعتباری و وجود زمینه های زیاد برای مخفی نمودن حقایق از نگاه بیمه گر، رعایت این اصل، بسیار پر اهمیت است. همچنین بیمه گر نیز موظف است هر آنچه نشان دهنده تعهد او است را چه از لحاظ کیفی و چه از لحاظ کمی، به وضوح در بیمه نامه قید نماید و مواردی را که به نحوی از انحا در صورت بروز خسارت می تواند در پرداخت خسارت مؤثر باشد را در بیمه نامه ذکر کند. با توجه به بالا بودن مبلغ خسارت احتمالی در بیمه های اعتباری و امکان طفره رفتن بیمه گر از پرداخت خسارت، رعایت این اصل در هنگام تنظیم بیمه نامه بسیار مهم است.

اصل جبران غرامت در بیمه اعتباری

بیمه نامه اعتباری مانند تمام بیمه نامه های دیگر، قراردادی است که موضوع آن جبران خسارت وارد شده به اموال و دارایی بیمه گذار است. به موجب این اصل بیمه نباید به یک منبع استفاده برای بیمه گذار تبدیل شود. حداکثر تعهد بیمه گر، جبران خسارت و رفع بی تعادلی است که در اثر بروز خطر، در وضعیت مالی بیمه گذار ایجاد شده است. بنابراین بروز حادثه نباید بیمه گذار را در وضعی مساعدتر از قبل از وقوع حادثه قرار دهد.

اصل علت غایی در بیمه اعتباری

تشخیص دلیل بروز خسارت و انطباق آن با شرایط بیمه نامه، از جمله مواردی است که می بایست در بیمه های اعتباری مورد توجه قرار گیرد. تشخی علت غایی در بیمه های اعتبار تجارت داخلی، به دلیل امکان بررسی ورشکستگی خریداران داخلی، به راحتی امکان پذیر است ولی در مورد بیمه اعتبار صادراتی، با توجه به آن که دلیل ورشکستگی در کشورهای مختلف متفاوت است و ممکن است علل سیاسی نیز موجب بروز چنین امری شود، از این رو، در مورد این بیمه نامه مشکلاتی وجود دارد.

اصل حق جانشینی یا حق رجوع بیمه گر به مسئول خسارت در بیمه اعتباری

در بسیاری از موارد، خسارت ممکن است بر اثر غفلت، کوتاهی و قصور اشخاص به وجود آمده باشد . معمولا بیمه گذاران به این دلیل به سمت شرکت های بیمه می آیند که علاقه مند به دریافت خسارت از مسئول حادثه نیستند و ترجیح می دهند خسارت خود را با کسر فرانشیز از شرکت های بیمه دریافت کنند. شرکت بیمه پس از پرداخت خسارت به بیمه گذار و اخذ وکالتنامه از وی، مستقیماً پیگیر دریافت خسارت از مسئول ایجاد حادثه می شود. بدین ترتیب، حق قانونی که بیمه گذار یا اعتبار دهنده در مقابل بدهکار یا ضامن شرکت ورشکسته یا مسئول انحلال شرکت دارد، بر اساس حق جانشینی به بیمه گر منتقدل می شود.

 

منبع: بررسی راهکارهای توسعه بیمه اعتباری؛ سید علیرضا بی نظیر، پژوهشکده بیمه

برچسب ها:
پیام بگذارید