هر آن‌چه که درباره بیمه مستمری باید بدانید

با توجه به تغییر شرایط اقتصادی و اجتماعی در پنجاه سال گذشته و افزایش امید به زندگی در بدو تولد، جمعیت کل و نسبت سالمندان در ایران نیز همانند سایر کشورهای جهان افزایش یافته است.
نظام تأمین اجتماعی و به خصوص اغلب صندوق‌های بازنشستگی کشور نیز، متأثر از افزایش امید به زندگی و ویژگی‌های خاصی که جهت استفاده از مزایای صندوق‌ها پیش‌بینی گردیده‌است، در حال حاضر با مشکلات مالی روبرو هستند.
ضمن این که در سال‌های آتی نیز با حضور متولدین دهه ۶۰ کشور در گروه سالمندان، مشکل صندوق‌های بازنشستگی به ویژه صندوق‌های دولتی مضاعف خواهد گردید. از این‌رو نیاز به انجام اصلاحات در نظام تأمین اجتماعی و بازنشستگی کشور کاملا احساس می شود.
این اصلاحات باید در جهت ایجاد ثبات، پایداری و تعادل بین منابع و مصارف صندوق‌های بازنشستگی انجام شـود. استقرار سیستم‌های بازنشستگی چندلایه مناسب‌ترین شیوه‌ای است که کشورهای مختلف در اصلاح نظام های بازنشستگی ناکارآمد خود بـه کار بسته‌اند .
مـاده (۳۱) لایحه برنامه پنجم توسعه نیز در همین راستا تنظیم گردیده است بطوری‌که، دولت مجاز است نسبت به برقراری و استقرار نظام جامع تامین اجتماعی چند لایه با رعایت لایه‌های متفاوت مساعدت‌های اجتماعی، مستمری‌های پایه، بیمه‌های اجتماعی، بیمه‌های مکمل اجتماعی و درمان اقدام نماید. به علاوه، اصلاحات مذکور باید موجب کاهش وابستگی این صندوق‌ها از محل بودجه عمومی دولت گردد.
در ماده (۳۲) لایحه برنامه پنجم توسعه ایجاد صندوق‌های بازنشستگی خصوصی پیش‌بینی گردیده‌است، در حال حاضر و در نبود چنین صندوق‌های اختصاصی، این شرکت‌های بیمه هستند، که مهم‌ترین بازار را برای ارائه پوشش طرح‌های بازنشستگی خصوصی تشکیل می‌دهند.
این شرکت‌ها هر چند سال‌هاست کـه طرح‌های بیمه عمر و پس انداز را در میان انواع محصولات بیمه‌ای خود ارائه می‌نمایند اما شواهد حاکی از آن است که، این محصولات در میان مصرف‌کنندگان با استقبال چندانی روبرو نبوده‌اند.
با در نظر گرفتن نقشی که غالبا شرکت‌های بیمه خصوصی در تکمیل درآمد دوران بازنشستگی (لایه سوم) در کشورهای مختلف جهان ایفا می‌نمایند و با توجه به تأثیرگذاری این شرکت‌ها در توسعه بازارهای مالی و اقتصاد کشورها، بابت دراختیار داشتن حجم عظیم دارایی‌های مربوط به پوشش‌های بازنشستگی، تلاش برای تقویت آن‌ها در ایران از اولویت‌های مهم کشور به ویژه در جهت تسهیل استقرار سیستم چندلایه در کشور می‌باشد. صرف نظر از موضوع شرایط اقتصادی، برخی از مواردی که می‌تواند موفقیت بازار بیمه‌های مستمری در ایران را تسهیل گرداند عبارتند از :
تدوین قوانین و مقررات لازم جهت ایجاد و استقرار طرح‌های بازنشستگی مکمل و ارائه انواع مستمریی‌ها (لایه دوم و سوم)؛
برقراری امتیازات مالیاتی به عنوان مشوق افراد (یا کارفرمایان) جهت حضور در طرح‌های بازنشستگی تکمیلی؛
– تقویت بخش‌های محاسباتی بیمه‌ا و اکچوئریال با انتخاب اکچوئرهای معتمد؛
ارائه نوعی حمایت (به عنوان مثال ضمانت حداقل مزایا یا حداقل بازده سرمایه‌گذاری) جهت جلب اطمینان مشتریان به بخش خصوصی؛
تقویت سرمایه‌گذاری با استفاده از مدیران دارایی متخصص برای سرمایه‌گذاری محتاطانه و بهینه دارایی‌های مشتریان؛
تبدیل مبالغ یک‌جای بازخرید سنوات دریافتی توسط افراد به یکی از انواع مستمری با اعمال سیاست‌های تشویقی.

انواع بیمه مستمری

جنبه‌های مشترک انواع مستمری‎ها

هدف اصلی مستمری‌ها فراهم آوردن یک مجموعه پرداخت‌های دوره‌ای است که از طریق مبلغ یک‌جا یا انباشت تدریجی مبالغ حق‌بیمه، تأمین مالی می‌شود.
گرچه مستمری‌ها اغلب از انباشت مبلغ حق‌بیمه‌ها تأمین می‌شوند، اما این ویژگی وجه غالب مستمری‌ها نمی‌باشد، به عنوان مثال در ایالات متحده، ۳۷ درصد مستمری‌های انفرادی، قراردادهای تک حق‌بیمه‌ای هستند که در آن بیمه‌گر در ازای دریافت یک مبلغ یک‌جا، پرداخت مجموعه‌ای منظم از مزایا را متعهد می‌شود.
معمـولا مستمری‌ها برای تکمیل درآمد دوران بازنشستگی استفاده می‌شوند. در بسیاری از کشورها، مستمری‌ها مزایایی نظیر غرامت فوت و حمایت در قبال ریسک بازارهای مالی ارائه می‌نمایند که البته به عنوان ترتیبات فرعی در کنار محصول اصلی قرار دارند.
در بسیاری از کشورها انواعی از محصولات مستمری وجود دارند که به بیمه شده اجازه می‌دهند در پایان دوره انباشت، مزایا انتخاب کنند، که به عنوان مثال مزایا را به صورت مبلغ یک‌جا دریافت نماید، یا به صورت پرداخت‌های دوره‌ای یا ترکیبی از این دو.
گزینه‌های پرداخت یک‌جا در کشورهایی که تبدیل به مستمری، اجباری نیست بیشتر رایج است و مسلما انتخاب این گزینه، مصونیت در قبال ریسک طول عمر را ندارد.
محصولات مستمری یک یا چند ویژگی دارند که آن‌ها را در مقایسه با سایر گزینه‌های مالی در اولویت قرار می‌دهد:

حمایت در قبال ریسک طول عمر

افراد در قبال خرید مستمری، مجموعه دریافتی‌هایی در بلند مدت دارند که آن‌ها را در قبال ریسک زندگی طولانی مدت حمایت می‌نماید.

 ارائه ضمانت‌های خاص

برخی محصولات، ضمانت‌های جالب توجهی ارائه می‌نمایند که بیمه شده را در قبال نوسانات نرخ بهره و بازار سهام حمایت می‌نماید؛ برخی دیگر بیمه‌شده را از تورم مصون می‌کنند و برخی در صورت فوت بیمه‌شده مزایایی برای بازماندگان فراهم می‌کنند.

مزایای مالیاتی

در برخی کشورها، محصولات مستمری از سوی دولت، ابزارهای واجد شرایط کسب امتیاز مالیاتی محسوب می‌شوند؛ به این جهت که افراد را به پس‌انداز جهت دوران بازنشستگی تشویق نمایند.
ویژگی‌ها و ساختار محصولات به محیط و شرایط خاص ارائه آن بستگی دارد. به طور خاص، بین مستمری‌های تأخیری، محصولات پس‌اندازی خریداری می‌شوند و مستمری‌های آنی که عمدتا مکمل طرح‌های بازنشستگی خصوصی هستند تفاوت قابل ملاحظه‌ای وجود دارد. چنین تفاوت‌هایی به وضعیت جغرافیایی نیز باز می‌گردد.

به عنوان مثال، بازار ایالات متحده بیشتر تحت سلطه محصولات پس‌اندازی است، اما در انگلستان که تبدیل وجـوه بازنشستگی به مستمری اجباری است، محصولات مستمری آنی غالب‌تر هستند.

طبقه بندی انواع مستمری‌ها

مستمری‌ها را بر اساس ویژگی‌های مختلف طبقه بندی می‌نمایند .

دفعات پرداخت حق‌بیمه

حق بیمه بیمه‌شده (مستمری بگیر) می‌تواند به صورت یک‌جا، در فاصله‌های زمانی ثابت یا متغیر پرداخت گردد.

ﻧﻮع ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺰاﻳﺎ

ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ روش ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻖﺑﻴﻤﻪ، ﻣﺴﺘﻤﺮیﻫﺎ ﻧﻴﺰ میﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﻚ ﻣﺒﻠﻎ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺴﺘﻤﺮ ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﭘﺮداﺧﺖ ﮔﺮدﻧﺪ. در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻤﺮی‌ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ، ﭘﺮداﺧﺖ ﻳﻚ ﻣﺒﻠﻎ اسمی ﺛﺎﺑﺖ را ﺿﻤﺎﻧﺖ میﻧﻤﺎﻳﻨﺪ، ﻣﺴﺘﻤﺮیﻫﺎی ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺷﻜﺎل ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ دارﻧﺪ:

ﭘﺮداﺧﺖﻫﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﻮرم، ﻃﺮاﺣﻲ ﮔﺮدد، در ﻋﻤﻞ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺿﻤﺎﻧﺖ یک حداکثر ﻧﺮخ ﺗﻮرم ﻣﻔﺮوض را ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﻗﺮار می‌دﻫﺪ، به عنوان مثال ۵ درصد.

ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ بسته ﺑﻪ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎشد ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺴﺘﻤﺮی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اوراق بهادار.

ﭘﺮداﺧﺖﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در رﻳﺴﻚ ﻣﺮگ و ﻣﻴﺮ ﺳﻬﻴﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ. در ﻣﻮرد ﻣﺴﺘﻤﺮیﻫﺎی تمام ﻋﻤﺮ ﻣﺸﺎرﻛﺘﻲ، ﺑﻴﻤﻪﺷﺪﮔﺎن در رﻳﺴﻚ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاری و رﻳﺴﻚ ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺷﺮﻳﻚ ﻫﺴﺘﻨﺪ اما از ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻧﺒﺎﺷﺖ رﻳﺴﻚ ﻧﺎﻓﻊ ﻣﻲ گردند.

ﭘﺮداﺧﺖﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ضمانت‌های اضافی دیگری نیز ارائه نمایند، از آن جمله :

  • ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺎزده ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ‌ﮔﺬاری (ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﺒﺎﺷﺘﻲ در ﭘﺎﻳﺎن ﺳﺎل ﻳﺎ ﻃﻲ دوره ﺑﻴﻤﻪ‌ﻧﺎﻣﻪ)
  • ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻘﺮری ﻓﻮت (ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺒﻠﻎ ﺛﺎﺑﺘﻲ در ﺻﻮرت ﻓﻮت ﺑﻴﻤﻪ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن ﭘﺮداﺧﺖ ﮔﺮدد ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺮ دوره ﻣﺴﺘﻤﺮی از ﻣﺒﻠﻎ آن ﻛﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد)
  • ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺰاﻳﺎی اﻧﺒﺎﺷﺘﻲ (ﻣﺒﻠﻎ ﺛﺎﺑﺘﻲﻛﻪ ﭘﺲ از ﻃﻲ ﻳﻚ دوره ﻣﻌﻴﻦ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲﮔﺮدد)
  • اﺟﺎزه ﺑﺮداﺷﺖ از ﻣﻮﺟﻮدی (ﺣﻖ ﺑﺮداﺷﺖ ﻳﻚ ﻣﺒﻠﻎ از ﭘﻴﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﻳﺎ درﺻﺪی از وﺟﻮه اﻧﺒﺎﺷﺘﻲ)
  • ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﺪاﻗﻞ درآﻣﺪ ﺿﻤﺎﻧﺖ ﺷﺪه ( ﺳﻄﺢ حداقلی از درآﻣﺪ در ﻣﺮﺣﻠﺔ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺰاﻳﺎ ﺿﻤﺎﻧﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد)

زﻣﺎن آﻏﺎز ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺰاﻳﺎ

دوره ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲ‌‎ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از ﺧﺮﻳﺪ ﺑﻴﻤﻪ‌ﻧﺎﻣﻪ (ﻣﺴﺘﻤﺮی آﻧﻲ ) ﻳﺎ از زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺼﻲ در آﻳﻨﺪه ﻣـﺜﻼ از ۶۵ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺑﻴﻤﻪ ﺷﺪه (ﻣﺴﺘﻤﺮی ﺗـﺄﺧﻴﺮی) آﻏـﺎز ﺷـﻮد . در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﻣﺴﺘﻤﺮی آﻧﻲ در ازای درﻳﺎﻓﺖ ﺣﻖ ﺑﻴﻤـه یک‌جا ﻗﺎﺑـﻞ ﭘﺮداﺧـﺖ اﺳـﺖ، ﻣﺴﺘﻤﺮی ﺗﺄﺧﻴﺮی ﺑﺎ درﻳﺎﻓﺖ ﺣﻖ ﺑﻴﻤﻪﻫﺎی ﻣﻨﻈﻢ ﻃﻲ ﻳﻚ دوره زﻣﺎﻧﻲ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﺎﻟﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد.

ﻃﻮل دوره ﭘﺮداﺧﺖ

ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺰاﻳﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ در ﻃﻮل ﺣﻴﺎت ﻣﺴتمری‌ﺑﮕﻴﺮ اداﻣﻪ ﻳﺎﺑﺪ (ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻣﺎدام اﻟﻌﻤﺮ)، ﺗﺎ ﺗﺎرﻳﺦ ﻣﺸﺨﺼﻲ، ﭘﺮداﺧﺖ ﮔﺮدد (ﻣﺴﺘﻤﺮی ﺑﺎ ﻣﺪت ﻣﻌﻴﻦ )، ﻛﻮﺗﺎهﺗﺮ از ﻣﺴﺘﻤﺮی ﺑﺎ ﻣﺪت معین (ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻣﻮﻗﺖ )ﻳﺎ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺗﺮ از مستمری ﻣﺎدام اﻟﻌﻤﺮ (ﻣﺴﺘﻤﺮی ﺿﻤﺎﻧﺖ ﺷﺪه) ﺑﺎﺷﺪ. ﻃﻮل دوره ﭘﺮداخت ﻣﺰاﻳﺎ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ وﻳﮋﮔﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ رﻳﺴﻚ ﻃﻮل عمر است.

ﺗﻌﺪاد اﻓﺮاد ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ

ﻣﻮﺿﻮع ﻗﺮار داد ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻣﻲ‌ﺗﻮاﻧﺪ، ﺣﻴﺎت ﻳﻚ ﻓﺮد ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺎ ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪﮔﺎن ﻣﻨﻌﻘﺪ ﮔﺮدد، ﻛﻪ ﻣﺰاﻳﺎ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ دو ﻧﻔﺮ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ (ذﻳﻨﻔﻌﺎن) در ﻗﻴﺪ ﺣﻴﺎت ﺑﺎﺷﻨﺪ ﭘﺮداﺧﺖ میﮔﺮدد، معمولا ﭘﺲ از ﻓﻮت ذﻳﻨﻔﻊ اﺻﻠﻲ، ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ.

روش ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺴﺘﻤﺮی

ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﻔﺮادی ﻳﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﻳﻚ ﻗﺮارداد ﮔﺮوﻫﻲ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد، ﻛﻪ در ﺣﺎﻟﺖ دوم از ﻃﺮﻳﻖ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ اﻗﺪام ﻣﻲ ﮔﺮدد عموما در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻗﺮاردادﻫﺎی اﻧﻔﺮادی ﺟﺰء ﺗﺮﺗﻴﺒﺎت ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﮕﻲ ﺷﺨﺼﻲ (ﻻیه ﺳﻮم ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﮕﻲ) ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ، ﻗﺮاردادﻫﺎی ﮔﺮوﻫﻲ ﺟﺰﺋﻲ از ﻃﺮح ﻫﺎی ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﮕﻲ ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ پشتیبان (ﻻیه دوم) ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺣﻖبیمه آنﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮف ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ﭘﺮداﺧﺖ ﺷﻮد ﻳﺎ ﻛﺎرﻣﻨﺪ و ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ در ﭘﺮداﺧﺖ آن ﻣﺸﺎرﻛﺖ نمایند.

ﺳﺎﻳﺮ ﺟﻨﺒﻪها

ﺗﻔﺎوتﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ در ﻣﺴﺘﻤﺮی ﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻣﺘﻴﺎزات ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻲ ﻳﺎ واﺣﺪ ﭘﻮﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻤﺮیﻫﺎ ﺑﺮ آن اﺳﺎس ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺴﺘﻤﺮیﻫﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس اﺻﻞ ﻣﺸﺎرﻛﺖ و ﺗﺴﻬﻴﻢ رﻳﺴﻚ ﻣﺮگ و ﻣﻴﺮ ﺑﻴﻦ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﭘﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺷﺪه اند (ﻣﺴﺘﻤﺮیﻫﺎی ﻣﺸﺎرﻛﺘﻲ) به تازگی در کشورهای اﻧﮕﻠﻴﺴﻲ زﺑﺎن ﻣﺤﺼﻮل ﺟﺪﻳﺪی ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﻴﺪ ﺑـﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦﺗﺮ اﻓﺮاد آﺳﻴﺐ دﻳﺪه- ﺑﺮ اﺛﺮ ﻣﺼﺮف دﺧﺎﻧﻴﺎت ﻳﺎ داﺷﺘﻦ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺪ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ- را به حساب می‌آورد.

 

منبع : وزارت رفاه و تامین اجتماعی

برچسب ها:
پیام بگذارید